Barwa

Barwa: definicja

W modelu barw Munsella barwa to wymiar, który odpowiada na jedno pytanie: do jakiej rodziny kolorów to należy? Czerwień, pomarańcz, żółć, zieleń, błękit, fiolet i wszystko pomiędzy nimi to różne barwy, ułożone wokół koła barw^[4]. Jasność (od jasnego do ciemnego) i nasycenie (od nasyconego do stonowanego) ocenia się niezależnie od barwy, dlatego dwa kolory mogą mieć dokładnie tę samą barwę, a mimo to wyglądać zupełnie inaczej, gdy jeden zostanie rozjaśniony albo przygaszony szarością. Razem barwa, nasycenie i jasność tworzą trzy wymiary, na których zbudowana jest większość modeli koloru, w tym model Munsella.

Analiza typów urody przejmuje tę strukturę wprost. Kathryn Kalisz oparła w 2000 roku system 12 typów urody Sci\ART na trzech wymiarach Munsella, a barwa oznacza w tym kontekście niemal zawsze temperaturę^[3]: ile żółci zawiera kolor, co odbieramy jako ciepło, w porównaniu z tym, ile zawiera błękitu, co odbieramy jako chłód. Pomidorowa czerwień ma żółty podton i wypada ciepło; wiśniowa albo malinowa czerwień ma niebieski podton i wypada chłodno, choć na pierwszy rzut oka obie są bez wątpienia „czerwone”.

Barwa u człowieka

Na skórze, włosach i oczach barwa przejawia się jako podton (karnacja): ciepły, chłodny albo neutralny odcień, który leży pod widocznym kolorem powierzchni. Ciepły podton ma złocisty lub brzoskwiniowy charakter i zwykle najlepiej wygląda ze złotą biżuterią i kolorami ubrań opartymi na żółci. Chłodny podton ma różowy lub niebieskawy charakter i zwykle lepiej pasuje do srebrnej biżuterii i kolorów opartych na błękicie. Ten podział, ciepłe i zimne kolory, to zazwyczaj pierwsze pytanie, na które odpowiada każda analiza kolorystyczna, bo od razu dzieli dwanaście typów urody na pół: na grupę ciepłą (rodziny Wiosna i Jesień) i chłodną (rodziny Lato i Zima)^[2].

Barwa jako cecha dominująca

Każdy z dwunastu typów urody leży na skraju dokładnie jednego z trzech wymiarów, swojej cechy dominującej, a drugi wymiar pełni rolę pomocniczą. Barwa jest cechą dominującą w czterech konkretnych typach, typach „prawdziwych” (true): Ciepła wiosna, Chłodne lato, Ciepła jesień i Chłodna zima. W każdym z nich ciepło albo chłód są doprowadzone tak daleko, jak się da, dalej niż w którymkolwiek z sąsiednich typów, a jasność i nasycenie zajmują pośrednią, drugorzędną pozycję^[2].

Pozostałe osiem typów nadal jest wyraźnie ciepłych albo chłodnych, ale ich cechą dominującą jest jasność albo nasycenie, co oznacza, że barwa odgrywa w nich rzeczywistą, ale drugorzędną rolę. W typie Jasna wiosna na przykład dominuje jasność, a ciepło jest cechą drugorzędną, więc wypada on wyraźnie cieplej niż jego chłodny odpowiednik, Jasne lato, choć w obu dominuje jasność^[1].

Jak sprawdza się barwę w praktyce

Profesjonalny draping sprawdza barwę, przykładając do twarzy bez makijażu cieplejszą i chłodniejszą wersję podobnego koloru obok siebie, w neutralnym świetle dziennym, i obserwując, przy której skóra wygląda czyściej^[3]. W domu ta sama zasada działa na mniejszą skalę: porównanie złotego i srebrnego dodatku albo kremowej i czysto białej tkaniny przyłożonych jednocześnie przy linii żuchwy daje bardziej wiarygodny wynik niż ocenianie każdego z nich osobno, bo oko dużo lepiej porównuje kolor, niż go pamięta.

Barwę zwykle najłatwiej ocenić intuicyjnie spośród trzech osi i właśnie dlatego jest nadużywana. Wiele prostych testów internetowych pyta o ciepło i chłód i na tym kończy, nie pytając w ogóle o jasność ani nasycenie, choć osiem z dwunastu typów urody definiuje właśnie jeden z tych dwóch pozostałych wymiarów. Nasz 4-minutowy test pyta o wszystkie trzy razem, zamiast traktować barwę jako całą odpowiedź.

Częste błędy przy ocenie barwy

Najczęstszy błąd to mylenie tonu powierzchniowego (overtone) z barwą. Letnia opalenizna albo rumieniec po wysiłku leżą na powierzchni i zmieniają się z tygodnia na tydzień, a skłonność barwy danej osoby pozostaje stała przez cały rok. Sprawdzanie barwy z opalenizną, samoopalaczem albo świeżo farbowanymi włosami zwykle daje mylący wynik, bo oko ciągle odnosi się do sztucznego albo tymczasowego koloru, a nie do naturalnego, który leży pod spodem. Właśnie dlatego profesjonalny draping wymaga skóry bez makijażu i, w miarę możliwości, naturalnego koloru włosów.

Drugi częsty błąd to traktowanie barwy jako ścisłego wyboru zero-jedynkowego. Wiele osób naprawdę leży blisko środka skali ciepło-chłód, co analiza kolorystyczna opisuje jako neutralny podton, a wymuszanie jednoznacznej odpowiedzi „ciepło albo chłodno” w naprawdę neutralnym przypadku zwykle daje typ urody, który nigdy do końca nie pasuje. Dobrze znanym przykładem jest oliwkowa cera: w zależności od osoby może wypadać ciepło, chłodno albo neutralnie, i po części dlatego to jeden z najczęściej błędnie diagnozowanych typów skóry w analizie kolorystycznej.

Barwa w różnych kulturach i systemach

Podział barwy na ciepłą i chłodną nie jest wyłączną cechą zachodniej analizy typów urody. Koreańska kultura personal color buduje własny, popularny system zasadniczo na tej samej logice barwy, zaczynając od podziału na warm tone i cool tone, zanim zawęzi wynik dalej, a znaczna część etykiet „warm tone” i „cool tone” na produktach kosmetycznych na całym świecie wywodzi się z tego samego podstawowego pytania o barwę. Niezależnie od przyjętego nazewnictwa fizyka jest ta sama: więcej żółci wypada cieplej, więcej błękitu chłodniej.

Źródła

Źródła są wymienione w ramce informacyjnej powyżej i ponumerowane zgodnie z oznaczeniami przypisów w tym artykule.