Teoria koloru

Czym zajmuje się teoria koloru w modzie

Teoria koloru w szerokim sensie to nagromadzona praktyczna wiedza o tym, jak kolory się mieszają, kontrastują, harmonizują i gryzą, rozwijana przez stulecia przez malarzy, farbiarzy, a później projektantów i naukowców^[1]. To obszerna dziedzina, która obejmuje wszystko: od fizycznego mieszania się pigmentów, przez to, jak oko postrzega kontrast, po kulturowe i symboliczne skojarzenia kolorów. Większość tej szerokiej wiedzy nie przydaje się bezpośrednio przy wyborze kolorów pasujących do skóry, włosów i oczu konkretnej osoby, bo to o wiele węższe, bardziej osobiste pytanie. Ten artykuł skupia się wyłącznie na tych częściach teorii koloru, które bezpośrednio zasilają osobistą analizę kolorystyczną, czyli analizę typów urody.

Trzy wymiary, które mają tu znaczenie

Częścią teorii koloru, na której naprawdę opiera się osobista analiza kolorystyczna, jest system barw Munsella, trójwymiarowy model opracowany przez Alberta Munsella na początku XX wieku^[2]. Munsell rozłożył kolor na barwę (która rodzina kolorów), jasność (jak jasny lub ciemny) i nasycenie (jak nasycony lub stonowany) i traktował każdy z tych wymiarów jako niezależnie mierzalny, zamiast wrzucać je do jednego mglistego opisu w rodzaju „jaskrawa czerwień” czy „przykurzony błękit”.

Analiza typów urody, a konkretnie założony w 2000 roku system dwunastu typów Sci\ART, odnosi te trzy wymiary do człowieka, a nie do pojedynczej próbki tkaniny czy farby^[3][4]. Podton danej osoby odpowiada barwie, jej ogólny kontrast odpowiada jasności, a to, jak intensywnie lub łagodnie zmieszana wydaje się jej naturalna kolorystyka, odpowiada nasyceniu. Każdy z dwunastu typów urody leży na skraju dokładnie jednego wymiaru, a drugi wymiar pełni rolę pomocniczą: tę strukturę przeniesiono wprost z tego, jak współdziałają trzy osie Munsella.

Ciepło i chłód jako uproszczona zasada teorii koloru

Ogólna idea teorii koloru, że kolory mają wrodzoną temperaturę, czyli kolory wpadające w żółć wydają się cieplejsze, a wpadające w błękit chłodniejsze, to ta sama zasada, na której opiera się cały podział na ciepło i chłód w osobistej analizie kolorystycznej^[5]. Pomidorowa czerwień i wiśniowa czerwień to obie czerwienie, ale jedna ma w sobie dość żółci, by wydawać się ciepła, a druga dość błękitu, by wydawać się chłodna. Ta jedna idea, temperatura niezależna od nazwy koloru podstawowego, jest chyba najbardziej bezpośrednio przydatnym elementem ogólnej teorii koloru dla każdego, kto zaczyna zastanawiać się nad własnym podtonem.

Harmonia: co oznacza dla palety, a nie dla wnętrza

Ogólna teoria koloru poświęca dużo uwagi zasadom harmonii: kolorom dopełniającym, leżącym naprzeciw siebie na kole barw, kolorom analogicznym, leżącym obok siebie, połączeniom triadycznym i tak dalej. Te zasady powstały głównie na potrzeby malarstwa, projektowania wnętrz i budowania marek, gdzie celem są przyjemne dla oka połączenia samych kolorów. Osobista analiza kolorystyczna przejmuje ich podstawową logikę, ale stosuje ją inaczej: zamiast pytać, które kolory dobrze wyglądają razem na płótnie, pyta, który pojedynczy kolor, przy jakiej barwie, jasności i nasyceniu, dobrze wygląda na tle jednego konkretnego, stałego punktu odniesienia, czyli twarzy danej osoby. Cała paleta typu urody przypomina mniej koło harmonii, a bardziej spójną rodzinę barwy, jasności i nasycenia, dobraną tak, by dobrze wyglądała przy skórze tej osoby. Dlatego ziemiste zielenie typu Soft autumn i szlachetne zielenie typu Czysta zima mogą być obie „właściwą” zielenią, tyle że dla zupełnie różnych twarzy.

Dlaczego ten węższy wycinek wystarcza

Pełny kurs teorii koloru obejmuje mieszanie pigmentów, złudzenia optyczne, symbolikę kulturową i kompozycję w projektowaniu, a nic z tego nie zmienia tego, który odcień niebieskiego sprawia, że skóra konkretnej osoby wygląda czyściej. Trzy wymiary Munsella i podstawowa idea temperatury to cały zestaw narzędzi, jakiego potrzebuje typ urody. Jeśli interesuje cię ogólna dziedzina, zacznij od przeglądu teorii koloru w Wikipedii^[1]; jeśli chcesz wersji dotyczącej analizy kolorystycznej, przejdź od razu do haseł barwa, jasność i nasycenie albo zrób 4-minutowy test, żeby zobaczyć wszystkie trzy wymiary zastosowane bezpośrednio do twojej kolorystyki. Pełny system, który budują te trzy wymiary, opisuje hasło typy urody według pór roku.

Gdzie ogólna teoria koloru nadal pomaga

Kilka idei ogólnej teorii koloru pozostaje naprawdę przydatnych, gdy znasz już swój typ urody. Kolory analogiczne, czyli leżące obok siebie na kole barw, zwykle bezpiecznie łączą się w obrębie palety, dlatego większość stron typów urody grupuje najlepsze kolory w rodziny, zamiast podawać jedną płaską listę. Łączenie w ubiorze kolorów dopełniających, czyli leżących naprzeciw siebie, może działać jako strategia akcentu w obrębie własnej palety typu urody. Warto jednak pamiętać, że „dopełniający” w sensie ogólnej teorii koloru opisuje relację między dwoma kolorami, a nie to, czy każdy z nich z osobna pasuje do danej osoby: technicznie dopełniająca się para może być w całości nietrafiona dla czyjegoś podtonu, jeśli żaden z kolorów nie mieści się w jej typie urody.

Krótka historia

Formalne badanie relacji między kolorami sięga wieków wstecz, ale wersja najistotniejsza w tym kontekście zaczyna się od wydanej w 1961 roku książki Johannesa Ittena The Art of Color, która wprowadziła pojęcie „barwy subiektywnej”, czyli przekonanie, że postrzeganie kolorów i preferencje kolorystyczne są związane z własną kolorystyką danej osoby, a nie istnieją jako stałe, uniwersalne zasady^[3]. Ta idea przeszła bezpośrednio do książki Carole Jackson Color Me Beautiful z 1980 roku, która przełożyła ją na masowy system garderoby oparty na czterech typach urody, a później do opartego na Munsellu systemu dwunastu typów Sci\ART Kathryn Kalisz^[3][4]. Każdy z tych kroków jeszcze bardziej zawężał ogólną teorię koloru: od uniwersalnych relacji między kolorami do systemu zbudowanego specjalnie wokół barwy, jasności i nasycenia jednej konkretnej osoby.

Źródła

Źródła są wymienione w ramce informacyjnej powyżej i ponumerowane zgodnie z przypisami w tym artykule.