System 4 typów urody

Początki systemu 4 typów urody

System 4 typów urody to fundament współczesnej analizy typów urody. Koncepcyjnie sięga książki Johannesa Ittena The Art of Color z 1961 roku, która jako pierwsza powiązała „kolor subiektywny” z grupami pór roku, ale masową ideą stał się dzięki bestsellerowi Carole Jackson Color Me Beautiful z 1980 roku. Książka sprzedała się w nakładzie ponad 25 milionów egzemplarzy i nadała czterem kategoriom, Wiośnie, Latu, Jesieni i Zimie, nazwy, których branża używa do dziś.^[1]

Jak zdefiniowane są cztery typy urody

Pierwotny system Jackson dzielił ludzi przede wszystkim według podtonu, ciepłego albo chłodnego, z drugorzędną oceną czystości koloru: czysty albo stonowany.

Wiosny i Jesienie łączy ciepły podton oparty na żółci, Lata i Zimy chłodny podton oparty na błękicie.^[2] Wiosna i Zima wypadają jaskrawiej i klarowniej, Lato i Jesień miękko i bardziej stonowanie. Daje to cztery szerokie, ale naprawdę różne połączenia temperatury i czystości koloru, które jeszcze nie uwzględniają tego, jak jasna albo ciemna jest czyjaś naturalna kolorystyka: tej osi, którą później wprost dodał system 12 typów urody.

W czym system 4 typów urody ma rację, a gdzie się kończy

Największa zaleta systemu 4 typów urody jest zarazem powodem, dla którego wciąż trwa: szybko się go uczy i szybko przyswaja, a najbardziej zauważalną cechę koloru, jego temperaturę, oddaje poprawnie u większości ludzi w większości przypadków. Jego ograniczeniem jest precyzja. Ponieważ ocenia głównie barwę, a czystość koloru uwzględnia tylko luźno, dwie osoby, które obie są naprawdę „ciepłe” i obie naprawdę „czyste”, mogą mieć wyraźnie różną naturalną głębię, jedna bladą, druga ciemną, i mimo tej rzeczywistej różnicy trafić do tej samej kategorii Wiosna.

House of Colour to najbardziej znana tradycja praktyków, która do dziś stosuje strukturę czterech palet. Decyzja zapada przede wszystkim na podstawie odcienia skóry, w pojedynkach chust (porównując na przykład 36 chust zimowych z 36 chustami letnimi) w naturalnym świetle dziennym, a opcjonalne podtypy dokłada się na wierzch, zamiast stosować pełny, stały system dwunastu kategorii.^[3] Dzięki temu sesje House of Colour są krótsze niż pełna analiza 12 typów urody, a jednocześnie pozwalają na część tego samego doprecyzowania u klientek, których kolorystyka tego wymaga.

4 typy urody a 12 typów urody

System 12 typów urody nie tyle zastąpił model czterech pór roku, ile go podzielił. Każdy z czterech klasycznych typów, Wiosna, Lato, Jesień i Zima, dzieli się na trzy: jedną wersję „prawdziwą” (true), w której dominuje barwa (to samo pytanie „ciepło czy chłodno”, które zadaje już system 4 typów urody), i dwie wersje „neutralne”, w których dominuje jasność albo nasycenie.^[4] Ciepła wiosna, Chłodne lato, Ciepła jesień i Chłodna zima (True Spring, True Summer, True Autumn, True Winter) to w praktyce bezpośredni następcy czterech pierwotnych kategorii Jackson w systemie dwunastu typów; pozostałe osiem typów, Jasna wiosna, Czysta wiosna, Jasne lato, Soft summer, Soft autumn, Ciemna jesień, Ciemna zima i Czysta zima, to doprecyzowanie, którego model czterech pór roku nie potrafił wyrazić.

Z powodu tej bezpośredniej linii wynik w systemie 4 typów urody nigdy nie jest właściwie błędny, jest po prostu mniej konkretny. Ktoś, kto usłyszał, że jest „Wiosną” w systemie czterech pór roku, w modelu dwunastu typów niemal na pewno należy do typu Jasna wiosna, Ciepła wiosna albo Czysta wiosna, a wybór między tymi trzema zwykle sprowadza się do ustalenia, czy jego prawdziwą cechą dominującą jest jasność, barwa czy nasycenie.

Kiedy system 4 typów urody wciąż ma sens

Model czterech pór roku to nie po prostu przestarzały pierwszy szkic. Przy szybkiej decyzji stylizacyjnej, wyborze odcienia szminki przy stoisku, koloru farby, jednego z dwóch podobnych swetrów, trafna ocena „ciepło czy chłodno, czysto czy stonowanie” to często wszystko, czego naprawdę potrzeba, a system 4 typów urody odpowiada dokładnie na to pytanie przy dużo mniejszym nakładzie niż pełna analiza 12 typów urody. Pozostaje też przystępniejszym punktem wejścia dla kogoś, kto nigdy wcześniej nie zetknął się z analizą kolorystyczną: „ciepła Jesień” to intuicyjna, łatwa na start etykieta, czego nie da się powiedzieć o „dominująco miękka, drugorzędnie ciepła”, choć obie opisują bardzo bliskie sobie obszary.

Terminologia w różnych szkołach

Kto porównuje źródła z tradycji czterech i dwunastu typów urody, natrafi na niespójne nazewnictwo. To, co jedna szkoła nazywa „czystością” koloru, inna nazywa „nasyceniem” albo „jaskrawością”. „Głęboki” i „ciemny” bywają używane zamiennie dla tych samych typów, zależnie od autora. Nawet samo słowo „typ urody” niektórzy sprzedawcy stosują luźno, opisując niewiele więcej niż etykietę „ciepły czy chłodny”, bez pełniejszej, trzyosiowej struktury, której faktycznie używają oba systemy, czterech i dwunastu typów. Czytanie opisów samych osi, zamiast zakładania wspólnego słownika, to pewniejszy sposób na porównanie wyników z dwóch różnie nazwanych systemów.

Jeśli chcesz dokładniejszego wyniku w dwunastu kategoriach, 4-minutowy test na tej stronie ocenia bezpośrednio wszystkie trzy osie. Książkę, od której zaczął się model czterech pór roku, opisuje artykuł Color Me Beautiful; pełne współczesne ramy znajdziesz w artykule o typach urody według pór roku.